Hà Nội – chuyện muôn thuở | XE, NGƯỜI, BỤI

Tôi về nước từ 2006. Khi đó tôi nhớ khoảng 8h ra đường thì bắt đầu chớm có đôi chỗ ách tắc giao thông. Đường phố khi đó cũng bắt đầu bụi bặm hơn, chủ yếu là do xe tải chở đất cát xây dựng làm vung vãi ra đường. Khi đó vẫn chẹp miệng, Hà Nội ta sắp to và đẹp rồi đây, bụi 1 tí không sao, hy sinh dăm năm thôi, văn minh hơn là sẽ hết.

5 năm qua, môi trường của Hà Nội đã xuống cấp nhiều quá thể. Xe đất cát quá trọng tải cứ ngang nhiên tra tấn nhau. Nhiều chú còn chẳng thèm che đậy, chủ động nộp phạt trước rồi, che làm gì cho nó “tay to”. Có lẽ bụi Hà Nội không thể gọi là “hạt” được nữa rồi mà phải gọi là “viên”, vâng “viên bụi”. Lần nào vác 2 bánh đi đâu cũng không khó tránh khỏi vài viên nhào vào mắt. Chắc độ dăm năm nữa, anh chị em ra đường phải sắm cái kính râm “chống đạn”, chứ mà dính mấy viên bụi Hà Nội thì vỡ kính chứ chả chơi. Quản lý không quyết liệt thì thi hành không nghiêm. Thi hành không nghiêm thì luật không bằng lệ. Khổ thì khổ chung, từ ông dân thường, ông thi hành cho tới ông quản lý, ngồi ở nhà hay đi ra đường, ông nào chẳng phải hít không khí Hà Nội. Quyết liệt một cái, có phải cả Hà Nội đều được sướng không.

Mùa hè, đang ở trong ngõ vắng mà ra đường lớn thì biết tay nhau ngay, nhất là dừng đèn đỏ kẹt vào giữa 3-4 ông ô tô thì tha hồ mà ấm. Hóa ra Hà Nội nóng và ngột ngạt hơn nhiều phần lớn là tại khí thải của hàng triệu cái xe.

Mấy Bác nhà giàu thì bảo tại chú lười chứ chú cứ đi 4 bánh cho anh, vừa mát mà lại đảm bảo bụi chỉ dám ngắm mắt của chú qua kính thôi. Dạ vâng, muốn lắm, cơ mà muốn đi 4 bánh thì phải đi từ mấy giờ sáng đây? về lúc mấy giờ đây? đỗ xe ở đâu để không bị phạt đây? (mà có chỗ đỗ cho là may). Muốn đi 4 bánh 24/24 thì tôi phải thêm 2-3 tiếng đồng hồ vào lịch của mình chỉ để giải quyết khâu “đi và đến”.

Trước đây 8h ra đường mới hơi tắc đường, bây giờ 7h30 ra đường là đã như “nêm” được 5-10 phút rồi. Trước đây 5h chiều mới bắt đầu đông xe thì bây giờ 4h30 đã thành giờ siêu cao điểm. Chẳng mấy báo đài nói về cái căn nguyên của sự “Bùng nổ Người và Xe” ấy để mà giải quyết phần gốc. Người ta cứ hờ hững ở phần ngọn. À, nhiều xe quá thì ta cấm chú biển chẵn, chặn chú biển lẻ. À, vi phạm nhiều quá thì ta tăng tiền phạt lên (cho dân sợ chứ cái tiền phạt ấy chẳng vào được ngân sách là bao), ai nhiều tiền thì cứ vi phạm. À, dưới đất hết đường thì ta mở đường trên cao. À, đất chật mà người đông thì ta mở rộng thêm đất, người tha hồ mà đông thêm. À nội thành chật chội quá thì chuyển bớt người nội thành qua sông…

Nhiều giải pháp quá. Cơ mà xe có giảm đi không? người có giảm đi không? bụi có giảm đi không? Hoan nghênh nhất là hệ thống tàu điện. Mong đợi từng ngày.

Cái sự đông người chẳng phải do dân Hà Nội đẻ nhiều. Cái sự đông xe cũng chỉ một phần do dân Hà Nội thích mua xe.

Người Hà Nội bây giờ hiếm có gia đình nào dám có 3 con trở lên. Tôi quen đôi ba người thì toàn nhà siêu giàu mới dám thế thôi. Người đông là do lượng nhập cư vào Hà Nội nhiều quá. Từ cả chục năm nay, ngày một nhiều. Ví dụ, cứ vào cafe, quán ăn, rửa xe… thì biết. Mà lao động trẻ em thì vô tội vạ. Những nhóc tì ấy có mấy đứa được học hành. Rồi khi lớn lên, ai quản lý, ai giáo dục, ai kiểm soát? Rồi chục năm sau chúng có gia đình, sinh con. Khi ấy thì ai quản lý, ai giáo dục, ai kiểm soát? Quán xá ngày một nhiều thì lao động nhập cư ngày một nhiều. Có mỗi dân nhậu nhà ta là được hưởng lợi vì giá nhậu hết sức phải chăng từ chi phí lao động đã rẻ bèo lại chẳng phải nộp đồng thuế nào. Ông giao thông bó tay, ông quy hoạch cũng bó tay, ông dân số cũng bó tay, vì không thuộc quyền hạn hay trách nhiệm. Cứ thử làm chặt cái vụ lao động giá rẻ này 1 năm xem nào, Hà Nội vơi đi trông thấy ngay. Lao động giá rẻ ít đi cũng là cơ hội để người Hà Nội giảm cái việc trưng dụng vỉa hè để kiếm thêm thu nhập. Mức sống của họ dẫu nghèo vẫn cao hơn người ở xứ khác đến nên giá lao động của họ đương nhiên phải cao hơn. Người lao động phổ thông nhập cư chịu ở chật, ở chung, chịu lương thấp, chịu hy sinh 5-10 năm cực khổ, miễn là trụ được ở cái đất Hà Nội này là được.

Sang cái chuyện xe cộ. Chả hiểu cái kiểu biển chẵn lẻ dựa trên cái lô-gíc gì. Ở Bắc Kinh, họ thu phí lưu thông nội thành. Cứ anh nào hộ khẩu Bắc Kinh thì phải chịu thêm phí. Đúng rồi, đất chật, đường tốt, xe anh chạy làm ra nhiều của cải hơn, anh phải trả thêm là đúng. Anh nào ở tình khác muốn vào nội thành thì cũng phải trả thêm cái phí đó trong thời gian lưu thông. Vậy là công bằng. Kiểm soát thì dùng trạm thu phí, phiếu thu cho tí keo để dán lên kính, dễ không. Ví dụ phiếu màu đỏ thì là xe Hà Nội nộp theo năm, phiếu màu xanh thì là xe tỉnh ngoài vào nội thành, thu theo ngày hoặc theo tuần, theo tháng, tùy chọn. Nếu sợ không phân biệt được thì dùng phiếu mã vạch, quét lúc xe ra khỏi trạm kiểm soát, sẽ biết ngay xe ở trong nội thành bao nhiêu ngày, có nộp đủ theo quy định hay không. Người ta làm được rồi, mình cứ ôm công nghệ về mà áp dụng cũng đc, đỡ phải “tư duy”.

Tiền thu cũng khó thất thoát hơn cái việc tính vào giá xăng với giá dầu. Có phải mỗi xe cộ dùng đến xăng dầu đâu. Còn việc phạt thì mấy chú công an lo việc phạt. Tiền có vào ngân sách không thì tùy các chú, nhưng cơ bản là phải phạt để người ta mua phiếu. Ở HN thì phải áp dụng thu phí thêm cả xe 2 bánh. Chi phí lên thì nhu cầu sẽ giảm xuống, quy luật kinh tế mà, ai cãi được. Nhưng chi phí phải thực sự đáng kể thì cầu nó mới giảm đi cho. Chi phí thấp, có người sở hữu tới vài cái xe máy. Chi phí cao, người ta còn bán xe đi để rủ nhau đi chung.

Tiếp đến là cái vụ gửi xe. Sao lại cứ phải hạn chế thu phí gửi xe ô tô 10-20k chứ. Cứ thu cao thì tự khắc chỉ có nhà giàu mới đi ô tô thôi. Xe thì có thể rẻ như bèo, nhưng phí đỗ xe cao thì cái anh xe rẻ sẽ tự khắc phải chuồn thôi. Thậm chí có thể công bố mức thu phí của từng đoạn phố, phố nào càng nhiều xe thì càng thu cao cho nó bớt xe đi. Anh nào ít tiền thì chịu đi bộ xa 1 tí. Ô tô thì có điểm trông giữ, tại sao xe máy lại không? Vỉa hè là điểm công cộng, đằng nào thì người đi bộ cũng không được hưởng thì sao không giao 100% cho phường tận thu. Tạm chưa nói đến số tiền đó đi đâu vì sẽ sang 1 câu chuyện khác, nhưng sẽ được cái vỉa hè xe cộ xếp ngăn nắp hơn, có tiền trả cho những người quản lý vỉa hè, có khi người đi bộ lại có nhiều cơ hội “lách” trên vỉa hè hơn là phải “đi” dưới lòng đường đầy hiểm họa. Phải mất tiền gửi xe nhiều cũng khiến người ta ít vác xe ra đường hơn. Người thu nhập chưa cao sẽ bớt được chi phí ăn trưa, nhậu chiều mà về với gia đình. Âu cũng là cách tiết kiệm được 1 khoản ngân sách gia đình kha khá.

Lần nào ra đường về cũng thấy bức bối nên mới viết vậy thôi, mong các Bác nhiều xe thông cảm mà đại xá cho. Nói và làm vốn có cái khác biệt to đùng mang tên là “delay” mà. Nhất là cái anh “hay nói” với cái ông “có thể làm” lại không phải 1 người thì các Bác lại càng chẳng phải lo lắng hay ghét bỏ làm gì cái thằng “tôi” nhiều chuyện, cứ thoải mái mà “tham gia” thêm xe vào giao thông, còn khoảng trống nào trên đường thì ta bịt nốt, còn trống còn bịt, vậy là đảm bảo sự công bằng về tốc độ tham gia giao thông của mọi phương tiện na ná như nhau.

Hà Nội, 24.07.2011

One Comment Add yours

  1. dong says:

    rất chia sẻ với bạn, mình về nước từ 2009, mỗi lần ra đường bây giờ thấy thật là chán ngán với cảnh đi lại ở HN

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s